Manifest van Lingewaal

In ‘Het Manifest van Lingewaal' zijn de beleidskaders van de gemeente tot en met 2030 in hoofdlijnen vastgesteld. De visie bevat naast een overzicht van te verwachten trends en ontwikkelingen voor de komende jaren ook informatie over de gewenste identiteit voor Lingewaal. Dit Manifest is tot stand gekomen via een leefbaarheidsonderzoek, waarbij inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en het verenigingsleven zijn gevraagd mee te denken over de toekomst van Lingewaal.

Leefbaarheid is in Lingewaal iets van alle inwoners

Een oase van rust en ruimte. Zo typeren de inwoners van het Gelderse Lingewaal hun gemeente. De inwoners wonen graag in dit mooie gebied tussen Waal en Linge, dat ook nog goed bereikbaar is via A2 en A15. De gemeente wil dat zo houden. De Randstad rukt op richting Rivierenland. Voorzieningen in kleine gemeenten dreigen te verdwijnen. Leefbaarheid staat sinds de invoering van de Wet maatschappelijk ondersteuning extra hoog op de agenda. Tijd om de ‘parels’ van dit gebied te koesteren en een koers te ontwikkelen voor de toekomst. Daarom heeft de gemeente in de periode 2008/2009 een Leefbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Samen met haar inwoners heeft zij een ruimtelijke, sociale en economische visie ontwikkeld voor de toekomst voor 2030. Een uniek intensief interactief traject voor een gemeente van deze schaal.

Lingewaal ligt in het centrum van het land, in de provincie Gelderland, in het meest westelijke deel van de Betuwe, tussen de rivieren de Linge en de Waal. Het bestaat uit de kernen Asperen, Herwijnen, Heukelum, Spijk en Vuren. Asperen en Heukelum zijn karakteristieke oude stadjes. Er is geen echte Lingewaler’; de vijf kernen vormen samen een ‘eenheid in verscheidenheid’. De gemeente heeft een oppervlakte van 5540 ha en telt bijna 11.000 inwoners. Lingewaal is een plattelandsgemeente en heeft de liefhebber van rust, recreatie en ruimte veel te bieden. De rivieren de Linge en de Waal omzomen de weilanden en de boomgaarden. De kernen kennen een actief verenigingsleven en vormen hechte gemeenschappen.
Het verdwijnen van voorzieningen, de vergrijzing en toenemende individualisering zijn landelijke trends waar ook Lingewaal mee te maken zal krijgen.

Waarom een Leefbaarheidsonderzoek?

De gemeente Lingewaal beschikte over een Structuurplan tot 2015. Dit plan gaf echter alleen een ruimtelijke visie. De afgelopen jaren is, mede door de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) het onderwerp ‘leefbaarheid’ steeds belangrijker geworden. Uitgangspunt is dat iedereen zo lang mogelijk volwaardig mee kan doen in de samenleving en dat zelfredzaamheid en eigen kracht van burgers wordt vergroot.
Tijdens de onderzoeksperiode werd de omvang van de wereldwijde kredietcrisis steeds duidelijker. Ook daarom heeft de gemeente handvaten nodig bij het maken van weloverwogen keuzes voor de toekomst.

Leefbaarheid gaat over onder andere wonen, spelen, gezondheid, werken, voorzieningen, groen, bouwen en verkeer, waarbij het natuurlijk het beste is wanneer deze onderwerpen in samenhang worden bekeken. Daarom heeft Lingewaal ervoor gekozen om nu een StructuurvisiePlus te ontwikkelen, met zowel een ruimtelijke, sociale als economische visie op de toekomst tot 2030.

Aanpak

Wie weten er meer over leefbaarheid dan de inwoners zelf? Een meerderheid van de gemeenteraad besloot dan ook om te rade te gaan bij de Lingewalers. In samenwerking met BügelHajema Adviseurs en Spectrum Gelderland zette de gemeente Lingewaal een interactief Leefbaarheidsonderzoek op. Een unieke en nieuwe aanpak voor deze kleine gemeente. Het onderzoek zou moeten gaan over de leefbaarheid per kern, maar ook over de gemeente als geheel.
Vertegenwoordigers van onder andere de welzijnsorganisaties, het onderwijs, het bedrijfsleven, de agrarische sector, de verenigingen werden uitgenodigd om twee keer in een Panoramagroep mee te denken over een brede visie.

De inwoners konden hun mening geven via een ansichtkaartenactie, schouwen in de kernen en debatten. Ook de gegevens van een recent veiligheidsonderzoek vormden nuttige input. De gemeente besteedde speciaal aandacht aan de jongeren. Zij werden via hyves en flyers uitgenodigd om mee te denken over het winnende idee voor hun kern.
De agrarische sector en het bedrijfsleven konden hun mening geven tijdens bijeenkomsten in bijzondere locaties, namelijk een lokale bierbrouwerij en een grote boerenschuur.

Tijdens het gehele traject werden de inwoners gemiddeld één keer per twee weken geïnformeerd via website en de (goed gelezen) gemeentelijke pagina in het huis-aan-huisblad. Ook ontvingen de inwoners en organisaties op belangrijke momenten een nieuwsbrief in de bus. Alle resultaten werden teruggekoppeld om herkenning en betrokkenheid te vergroten.

De resultaten van dit interactieve traject vormden, samen met bestaande beleidskaders, de basis voor de StructuurvisiePlus met als titel ‘Het Manifest van Lingewaal’. Deze StructuurvisiePlus ging tot slot ook nog formeel de inspraak in.

Uitkomsten

Het Manifest van Lingewaal werd, anderhalf jaar na de start van dit project, in januari 2010 door de Lingewaalse gemeenteraad unaniem omarmd. Het vormt de leidraad voor het nieuwe college van burgemeester en wethouders. “De gemeenteraad heeft goed geluisterd naar haar inwoners”, aldus burgemeester Loes van Ruijven-van Leeuwen. “Het getuigt van moed om te stellen dat de gemeente basisvoorzieningen garandeert, maar dat voor alles wat extra is, de inwoners zelf aan zet zijn.”

Tijdens het onderzoek is er al hier en daar een nieuw elan ontstaan. Een groep Vurenaren is zelf aan de slag met het ontwikkelen van plannen voor het hart van hun dorp. Een groep vrijwilligers blaast het dorpshuis van Heukelum nieuw leven in. Jongeren spraken in met en pleidooi voor starterswoningen in Heukelum. Ook heeft de gemeente direct actie ondernomen op kleinere zaken zoals kapotte borden en zwerfvuil.

Op deze manier samen werken aan leefbaarheid: dat is hoe Lingewaal graag de toekomst ingaat!

Manifest

De StructuurvisiePlus is de komende 20 jaar een belangrijk document. De belangrijkste lijnen voor de periode tot 2030 op een rijtje:

  1. Lingewaal blijft een groene en vitale gemeente met een balans tussen ecologie, economie en samenleving.
  2. Elke kern heeft zijn eigen karakteristiek en identiteit. De kernen vormen samen met het Rivierenland en de open komgebieden een oase van rust en ruimte. Lingewaal kiest ervoor om niet tot de Randstad te behoren, maar tot het Rivierenland.
  3. Het gemeentebestuur zorgt voor een balans tussen de belangen van de gemeente als geheel en de vijf kernen afzonderlijk. Waar nodig gaat zij samenwerkingsverbanden aan met steden en dorpen in de regio.
  4. De gemeente stimuleert en faciliteert het zelforganiserend vermogen van haar inwoners. Beleidskeuzes worden grotendeels door en/of met de bewoners, ondernemers en organisaties in de kernen gemaakt.
  5. De landbouw is in Lingewaal beeldbepalend en een belangrijke economische factor.
  6. Lingewaal biedt een gastvrij onthaal aan mensen die willen genieten van haar natuur, haar cultuurhistorische waardevolle kernen en landschap, de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de rust en stilte.
  7. De gemeente zorgt voor basisvoorzieningen. Dat zijn: (1) voorzieningen voor de jeugd tot 12 jaar, waar mogelijk in een brede school, (2) een zorgvoorziening passend bij de schaal van de kern en (3) een ontmoetingsruimte. Willen inwoners meer, dan moeten zij zich daar ook zelf voor inzetten. De gemeente zet zich in voor gezamenlijke accommodaties en multifunctionele gebouwen.
  8. De gemeente biedt ruimte aan goed, inventief en maatschappelijk ondernemerschap want dat vormt de basis voor een gezonde economische ontwikkeling.

Hoe verder?

De gemeenteraad heeft een besluit genomen over de koers. Deze koers is belangrijk bij de uitwerking van beleid. Voor de inhoud van dat beleid zijn veel ideeën aangedragen tijdens de debatten en schouwen per kern. Zo is ook een overzicht ontstaan van de aandachtspunten per kern. De inwoners moeten de komende jaren in de praktijk gaan merken hoe de gemeente met hun inbreng omgaat. Dat geeft een extra verantwoordelijkheid aan de gemeente en het vraagt om goede communicatie. Bovendien zal de ambtelijke organisatie zich moeten toerusten op een nieuwe rol waarin ruimte moet zijn voor bewonersinitiatieven.

Hieronder kunt u het hele Manifest van Lingewaal downloaden, naast de nieuwsbrieven en de fietsroute door het Lingewaal van 2030.