Opening WOII- en Vliegeniersmuseum fort Vuren (11-05-2017)

Dit item is verlopen op 11-06-2017.

Onder een stralende zon vond gisteren de opening van het WOII- en Vliegeniersmuseum plaats in fort Vuren. Lees de toespraak van de burgemeester terug.

Toespraak burgemeester Loes van Ruyven-van Leeuwen, 10 mei 2017:

Geachte heer Van Vollenhoven, geachte plaatsvervangend commissaris van de Koning de heer Markink, geachte ambassadeur van Nieuw-Zeeland mevrouw Lowe, geachte afgevaardigden van de ambassades van Amerika, Engeland en Polen, geachte aanwezigen van de families Scarff, Lunn, Phillips, Brown en Lewcynski, bestuurders van de Stichting Eerbetoon Geallieerde Vliegeniers Lingewaal, kortweg de stichting, en overige aanwezigen.

Vandaag is het precies 77 jaar geleden dat voor Nederland de Tweede Wereldoorlog begon. In de nacht van 9 op 10 mei 1940 viel Duitsland gelijktijdig Nederland, België en Luxemburg binnen. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei besloot het Nederlandse leger zich over te geven. De hoop was dat geallieerde troepen Nederland weer snel zouden bevrijden, maar helaas, dit gebeurde pas na een bezetting die vijf lange jaren zou duren. Op 5 mei 1945 capituleerde de toenmalige vijand.

77 jaar geleden, men mag het een mensenleven noemen. Onze landgenoten die de meidagen van 1940 bewust hebben meegemaakt, zijn nu ouder dan tachtig jaar. Elk jaar zijn er minder mensen onder ons die de gebeurtenissen van toen uit de eerste hand kunnen vertellen. Over nog eens enkele decennia zal de herinnering aan die dagen in mei alleen nog vanuit papieren bronnen, door foto’s en filmbeelden en dankzij bewaarde voorwerpen levend kunnen worden gehouden. Gelukkig zetten veel mensen zich ervoor in om die oorlogsgeschiedenis vast te leggen, in welke vorm dan ook, opdat wij niet vergeten. Ik noem bijvoorbeeld de veteranen die op onze basisscholen de jeugd over de oorlog vertellen, maar natuurlijk ook de stichting, die binnen onze gemeentegrenzen prachtig werk op dit gebied heeft verricht.

In 1945 herkregen wij onze vrijheid dankzij de moed, de volharding en het dappere optreden van strijders uit een groot aantal verschillende landen. Dat velen van hen daarbij het leven lieten, was onontkoombaar. Ook in onze gemeente vielen slachtoffers, door bruut geweld van de bezetter of door oorlogshandelingen die daarmee verband hielden.  Vandaag en morgen, en eigenlijk tot in lengte van jaren daarna, staan we stil bij de oorlogsgeschiedenissen van zeven van hen, allen vliegeniers, te weten Robert Martin, Benjamin Frank Reynolds, John Douglas Phillips en John Davis Lunn die in onze gemeente hun leven hebben verloren, Basil Henry Scarff en Richard Edward Brown die hier krijgsgevangen werden gemaakt en Ryszard Lewczynski, die door de bezetter gevangen werd genomen, maar van wie sindsdien nog altijd elk spoor ontbreekt. Het doet ons bijzonder goed om vandaag bijna zestig nabestaanden van hen in ons midden te hebben. U brengt de mannen die tijdens de Tweede Wereldoorlog voor onze vrijheid hebben gevochten, weer heel dicht bij ons.

Dat wij de geschiedenis van deze zeven vliegeniers hebben kunnen reconstrueren, danken we aan de inzet van de stichting. Deze werd op initiatief van de voorzitter ervan, Peter den Tek, opgericht door vier historische verenigingen in de gemeente Lingewaal, te weten Den Ouden Dijk Herwijnen, Spijk en Vogelswerf, de Heerlijkheid Vuren en de Stichting Vrienden Oud Heukelum. Deze vier historische verenigingen sloegen in juli 2015 de handen ineen, met het doel permanent zichtbaar te maken welke oorlogshandelingen zich in de gemeente Lingewaal hebben voltrokken en een permanent eerbetoon op te richten voor de genoemde zeven geallieerde vliegeniers. De bijzondere inzet van de stichting resulteert vandaag in de opening van het Tweede Wereldoorlog en Vliegeniersmuseum in Fort Vuren en morgen in de gebruikneming van een herinneringsroute langs markante plaatsen in onze gemeente die ons aan de Tweede Wereldoorlog doen herinneren. De gemeente Lingewaal heeft veel waardering voor de activiteiten van de stichting, hetgeen we al eerder met een subsidie via het Kernenbudget tot uiting hebben gebracht. Ook heeft het college in februari van dit jaar besloten om in de nieuwbouw van Herwijnen een van de straten de naam Basil Scarfflaan te geven. Het is de bedoeling om in de nabije toekomst ook de zes andere vliegeniers door middel van een straatnaam te gedenken.

De stichting heeft de inwoners van Lingewaal en Rivierenland door middel van reguliere en sociale media geïnformeerd over de oorlogshandelingen die zich hier hebben afgespeeld. Ook hebben zij daar onderzoek naar gedaan, door nabestaanden op te sporen, Amerikaanse en Britse archieven te raadplegen, ooggetuigenverslagen vast te leggen, verzetsdaden en deportaties te beschrijven enzovoort. Bovendien wil de stichting bijdragen aan het onderwijs van basisschoolleerlingen en leerlingen in het voortgezet onderwijs ten aanzien van de Tweede Wereldoorlog. Het zo meteen te openen museum en de herinneringsroute kunnen daar in belangrijke mate aan bijdragen.

Met name deze educatieve doelstelling van de stichting vind ik buitengewoon belangrijk. Juist in deze tijd waarin onze democratische waarden soms danig op de proef worden gesteld, bijvoorbeeld in de discussies over de opvang van vluchtelingen uit diverse oorlogsgebieden, is het van groot belang dat wij de generaties na ons blijven vertellen dat onze vrijheid en onze democratie zwaar bevochten zijn. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, maar dat is niet gemakkelijk te beseffen wanneer je in vrijheid bent geboren en opgegroeid. Hetzelfde geldt voor het begrip vrijheid van meningsuiting. Het is een groot goed dat je in ons land kunt zeggen wat je wilt, maar dat mag geen vrijbrief zijn om anderen te kwetsen. In veel landen, vooral buiten Europa, is geen sprake van vrijheid. De vele vluchtelingen die vanuit die landen in de afgelopen jaren naar ons toe zijn gekomen, maken ons duidelijk dat vrijheid verre van vanzelfsprekend is.

Geachte aanwezigen, het geeft mij buitengewoon veel vreugde te kunnen constateren dat de initiatieven die in onze gemeente zijn genomen op een grote maatschappelijke waardering kunnen rekenen. Als blijk daarvan hebben we vandaag de heer Van Vollenhoven in ons midden. Heel veel dank voor uw komst naar Vuren meneer Van Vollenhoven. Wij vinden het buitengewoon eervol dat u vandaag de permanente tentoonstelling in Fort Vuren wilt openen. Daarnaast zijn we bijzonder blij met de aanwezigheid van onze buitenlandse gasten, de families Scarff, Lunn, Phillips, Brown en Lewcynski. Uw aanwezigheid hier in deze periode betekent heel veel voor ons. Graag geef ik nu het woord aan de heer Brown die het woord zal voeren namens nabestaanden en familieleden.

Dank u wel.

Foto's

Kijk voor een fotoverslag van de opening op de website van Rond en Linge (fotograaf: Etiënne Hessels).